Në një moment të brishtë për sigurinë globale, samiti i NATO-s në Hagë po ndodh nën hijen e një tensioni të brendshëm: pyetja thelbësore nuk është më nëse Aleanca është e gatshme të përballet me kërcënime të jashtme, por nëse ajo do të arrijë të mbijetojë nga dinamika përçarëse që vijnë nga brenda saj — më konkretisht, nga vetë Presidenti i SHBA-së, Donald Trump.
Trump nuk ka hezituar të sfidojë themelet e besimit transatlantik. Ai ka vënë në dyshim angazhimin e SHBA-së ndaj nenit 5 të traktatit të NATO-s — që garanton mbrojtje të përbashkët — dhe e ka kthyer këtë garanci në një çështje kushtimisht financiare: “nëse nuk paguani, nuk mbroheni.” Ky mesazh, i përsëritur tashmë prej vitesh, ka kaluar nga retorika elektorale në një formulë real-politike që trondit ekuilibrin e Aleancës.
Në samit, Trump i ka shtyrë aleatët drejt një objektivi të ri: 5% e PBB-së për mbrojtjen — një kërkesë ambicioze, që shumë vende e konsiderojnë të paarritshme dhe ekonomikisht të pajustifikueshme. Ndërkohë, ai ka vënë theksin mbi sulmet ajrore të SHBA-së ndaj Iranit, duke i paraqitur si provë e lidershipit amerikan, megjithëse janë ndërmarrë pa konsultim paraprak me aleatët.
Për të shmangur përplasjet e hapura, liderët e NATO-s kanë zhvilluar një samit të shkurtuar, thuajse ceremonial. Por simbolika nuk mund të zëvendësojë substancën: mungesa e një axhende të qartë për Ukrainën, për sigurinë energjetike dhe për qëndrimin ndaj Rusisë tregon një aleancë që përpiqet më shumë të ruajë fasadën e unitetit sesa të adresojë sfidat reale strategjike.
Europa, veçanërisht vendet e saj më të vogla, ndodhet përballë një zgjedhjeje të vështirë: të nënshtrohet ndaj një modeli “NATO me pagesë”, apo të fillojë të ndërtojë një autonomi të vërtetë strategjike. Në të dyja rastet, ideja e një Aleance të barabartë dhe të bashkuar po vihet seriozisht në pikëpyetje.
Nëse kjo është e ardhmja që Trump synon për NATO-n, atëherë aleatët duhet të përgatiten për një realitet të ri: një Aleancë që funksionon më shumë si një marrëveshje e përkohshme e interesave të veçuara, sesa si një bashkim i qëndrueshëm vlerash dhe vizionesh të përbashkëta.
