ChatGPT mjeti më i përhapur i Inteligjencës Artificiale gjeneruese nga OpenAI, ka ndryshuar mënyrën se si shumë njerëz ndërveprojnë me informacionin dhe e përballojnë punën intelektuale. Nga hartimi i prezantimeve për takime profesionale, deri te ndihma në përgatitjen e eseve, CV-ve apo detyrave të shkollës, përdorimi i këtij asistenti digjital është bërë pjesë e pandashme e përditshmërisë për miliona përdorues në mbarë botën. Por, sa thellë mund të ndikojë kjo teknologji në funksionimin dhe zhvillimin e trurit të njeriut?
Një studim eksperimental i fundit i zhvilluar nga Media Lab në MIT ka ngritur shqetësime serioze lidhur me ndikimet potencialisht negative të përdorimit të vazhdueshëm të IA-së tek kapacitetet njohëse të përdoruesve, veçanërisht tek të rinjtë.
Studimi dhe Metodologjia: Krahasim midis përdoruesve të ChatGPT , Google dhe metodave tradicionale
Në kuadër të këtij kërkimi, 54 pjesëmarrës të moshës 18-39 vjeç u ndanë në tre grupe eksperimentale: një grup përdori ChatGPT, grupi i dytë përdori motorin e kërkimit Google, ndërsa grupi i tretë punoi pa ndihmën e asnjë mjeti teknologjik. Të gjithë pjesëmarrësit u angazhuan në shkrimin e eseve përgjatë një periudhe katërmujore.
Për të analizuar ndikimet neurologjike, studiuesit përdorën teknologjinë elektroencefalografike (EEG) për të matur aktivitetin elektrik të trurit. Rezultatet e regjistruara zbuluan se përdoruesit e ChatGPT paraqitën nivelin më të ulët të angazhimit kognitiv, me reduktime të ndjeshme në frekuencat alfa dhe beta, të lidhura me përqendrimin, përpunimin semantik dhe kreativitetin.
Përdorimi i IA-së dhe pasojat në sjellje dhe performancë njohëse
Gjatë zhvillimit të eksperimentit, studiuesit vëzhguan se përdoruesit e IA-së filluan të mbështeteshin gjithnjë e më shumë në mjetin gjenerues, deri në pikën ku përpjekja e tyre personale u minimizua pothuajse plotësisht. Kjo çoi në një rënie të theksuar të performancës në të gjitha dimensionet: njohëse, gjuhësore dhe sjellore.
Përkundrazi, pjesëmarrësit që nuk kishin qasje në ndihmë teknologjike shfaqën aktivitet më të lartë nervor, përfshirë funksione si kujtesa afatshkurtër, përpunimi i informacionit dhe kreativiteti konceptual. Këta individë gjithashtu treguan më shumë kureshtje, përkushtim dhe vetëdije për përmbajtjen e krijuar.
Grupi që përdori motorin e kërkimit Google gjithashtu shfaqi aktivitet të konsiderueshëm cerebral, duke u renditur në mënyrë të dukshme më mirë se përdoruesit e IA-së, por më pak se grupi tradicional.
Pasojat për sistemin arsimor dhe zhvillimin e politikave teknologjike
Sipas Dr. Nataliya Kosmyna, autore kryesore e studimit, rezultatet e hulumtimit duhet të shërbejnë si një thirrje për reflektim urgjent, sidomos në kontekstin arsimor. Ajo paralajmëron se futja e hershme dhe pa kontroll e mjeteve si ChatGPT në ciklet e ulëta të arsimit mund të sjellë pasoja afatgjata në zhvillimin e trurit tek fëmijët.
“Jam e shqetësuar që në muajt e ardhshëm dikush mund të propozojë krijimin e një ‘kopshti GPT’. Kjo do të ishte një strategji jashtëzakonisht e dëmshme. Truri në zhvillim është më i ndjeshëm ndaj ndërhyrjeve teknologjike pa bazë shkencore,” – deklaron ajo për TIME Magazine.
Studiuesit rekomandojnë që përpara se mjetet e Inteligjencës Artificiale të integrohen në shkolla dhe institucione të tjera të ndjeshme, të zhvillohet një kuadër rregullator i qartë, i bazuar në prova shkencore dhe analiza të plota të ndikimeve kognitive dhe sociale.
Reagimi i publikut dhe e ardhmja e ndërveprimit njeri–IA
Pas publikimit të rezultateve, shumë përdorues në rrjet kanë shprehur skepticizëm dhe shqetësim lidhur me ndikimin e IA-së në aftësitë e të menduarit kritik dhe kreativ të brezave të rinj. Këto reagime nënvizojnë rëndësinë e edukimit të përdoruesve për përdorim të ndërgjegjshëm dhe etik të teknologjisë, si dhe nevojën për t’i trajtuar këto mjete si asistente inteligjente, jo zëvendësuese të inteligjencës njerëzore.
Përfundim:
Ndërsa Inteligjenca Artificiale po bëhet gjithnjë e më e pranishme në jetën tonë, raportet si ky i MIT na kujtojnë se çdo përparim teknologjik kërkon ekuilibër midis inovacionit dhe kujdesit etik. Zhvillimi i politikave të bazuara në fakte dhe përdorimi me përgjegjësi i IA-së janë thelbësorë për të mbrojtur kapacitetin krijues dhe të menduarit të lirë të brezit të ardhshëm.
